Điểm nhấn về phát triển đô thị
26 năm trước, khu vực phía nam TP Hồ Chí Minh là vùng nông thôn, đất phèn chua, ao hồ, dừa nước, sình lầy, sông rạch chằng chịt, giao thông đi lại khó khăn… Giờ, nơi đây được thay thế bằng một khu đô thị kiểu mẫu khang trang, hiện đại bậc nhất cả nước.
Từ đổi mới tư duy
Giám đốc Quỹ Hỗ trợ cộng đồng Lawrence S.Ting, Phan Chánh Dưỡng, người có công lớn trong việc phát triển kinh tế tại khu Nam nhớ lại, những năm đầu thời kỳ đổi mới, khi lãnh đạo thành phố quyết định chọn vùng đất Tân Thuận Đông để xây dựng khu chế xuất (KCX), nhiều nhà đầu tư đã lắc đầu ngao ngán, bởi vùng đất Nhà Bè khi ấy “con trâu thảy xuống cũng chìm, huống chi là đặt nhà máy”.
Với quyết tâm đổi mới, phá thế “co cụm”, TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh phát triển về phía biển theo hướng đông và nam. Vượt qua biết bao khó khăn. KCX Tân Thuận, đại lộ Nguyễn Văn Linh, Khu đô thị (KĐT) Phú Mỹ Hưng, Khu công nghiệp Hiệp Phước, Long Hậu, Cảng SPCT… lần lượt ra đời, dân cư kéo về, những khu dân cư mới thành hình, những công trình giao thông lớn kết nối khu nam với trung tâm thành phố được xây dựng…
Sự phát triển KĐT mới ở phía nam thành phố đã làm thay đổi cả một vùng đất. Hàng trăm nghìn lao động khắp nước tụ hợp về, tạo ra của cải cho xã hội, hàng hóa xuất khẩu đến nhiều nước trên thế giới và phục vụ nhu cầu trong nước, tạo công ăn việc làm, nuôi sống hàng trăm nghìn gia đình ở nông thôn.
Theo, nguyên Trưởng ban Quản lý khu Nam TP Hồ Chí Minh Võ Thị Hiệp, sự phát triển của KĐT mới Nam thành phố, mà điển hình là KĐT Phú Mỹ Hưng, đã đánh thức một vùng đất nông nghiệp, làm cho hiệu quả kinh tế TP Hồ Chí Minh không ngừng tăng lên. Quận 7, Bình Tân, huyện Bình Chánh ngày nay đã vào câu lạc bộ nghìn tỷ của thành phố, ngân sách nhà nước thu được ở các vùng lân cận và các nơi ngày càng tăng.
Hiện nay, Phú Mỹ Hưng là đô thị kiểu mẫu với các khu chức năng như trung tâm tài chính, ngân hàng, trung tâm hội nghị, có siêu thị quy mô lớn, có nhiều cửa hàng dịch vụ tiện ích, nhiều trường học, bệnh viện đạt chuẩn quốc tế; nếp sống văn minh, văn hóa trong cộng đồng dân cư được hình thành và duy trì. Nhiều người ở nhiều nước trên thế giới và người dân trong nước đã chọn Phú Mỹ Hưng là nơi sinh sống, lập nghiệp. Những thành quả này đánh dấu một bước phát triển vượt bậc trong công tác quy hoạch và phát triển đô thị của TP Hồ Chí Minh.
Đến điểm nhấn quy hoạch
PGS, TS Nguyễn Trọng Hòa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh nhận định việc xây dựng thành công khu Nam thành phố là do sự đột phá trong công tác quản lý phát triển đô thị, là tầm nhìn trong quy hoạch, qua đó phá vỡ quan niệm cứng nhắc về ranh giới của các đồ án quy hoạch đô thị phải theo ranh giới quản lý hành chính, mà cụ thể là ranh giới quận – huyện, phường –xã. Quy hoạch của Phú Mỹ Hưng không bị giới hạn bởi những ranh giới này, tạo điều kiện phát huy các lợi thế vốn có của khu vực, đạt được các tiêu chuẩn thiết kế quy hoạch đô thị hiện đại.
Xét về giao thông và hạ tầng kỹ thuật, những yếu tố quan trọng bậc nhất trong quá trình phát triển đô thị, đại lộ Nguyễn Văn Linh được đầu tư xây mới (với quy mô 14 làn xe cho cả hai chiều, khoảng cách giữa hai hướng dự phòng cho các tuyến giao thông công cộng vận chuyển hành khách khối lượng lớn sau này), chính là bước thực thi đầu tiên theo quy hoạch KĐT mới hiện đại. Tuyến đường đã thể hiện được tầm nhìn chiến lược của thành phố trong phát triển giao thông.
Tuy đạt nhiều thành quả, nhưng theo Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP Hồ Chí Minh Trần Chí Dũng, bài học từ KĐT Phú Mỹ Hưng cho thấy: Nội bộ KĐT này rất tốt, song đang có nhiều dự án dân cư mới kế cận “ăn theo”, xây khá manh mún, không đủ cơ sở hạ tầng… Do đó, để bảo đảm hài hòa giữa phát triển các KĐT mới với việc cải tạo các KĐT cũ theo hướng bền vững, đòi hỏi dự báo đầy đủ dựa trên các kinh nghiệm thực tiễn hiện nay.
Nguyên nhân của thực trạng này, trước hết là chưa có quy chế quản lý quy hoạch- kiến trúc cảnh quan của toàn đô thị và từng khu vực. Trong góc độ của từng KĐT mới cũng chưa có tầm nhìn tổng thể, gắn với các yêu cầu chung của toàn đô thị.
Theo ông Trần Chí Dũng, khi đã đầu tư lớn từ nguồn lực tài chính cho quy hoạch và xây dựng, thành phố cần nghiên cứu, đầu tư việc tìm kiếm một mô hình quản lý phù hợp. Việc thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị ở các KĐT mới trong tương lai là cách giúp cho các KĐT mới phát triển tốt hơn, đồng thời là cơ hội để rút ra bài học kinh nghiệm trong việc xây dựng đô thị và chính sách về sau.
