Bản sắc khu đô thị
Theo tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ, trong những năm gần đây, trên cả nước đã xuất hiện nhiều khu đô thị mới. Tuy nhiên, trong số đó rất hiếm hoi tạo dựng được bản sắc, phong cách riêng của một khu đô thị.
KHU ĐÔ THỊ HAY “KHU Ở”?
Một thực tế không thể phủ nhận là phần lớn các khu đô thị mới ở Việt Nam hình thành trong giai đoạn hoàng kim của thị trường bất động sản, cách đây khoảng 10 năm. Ở vào thời điểm đó, nhu cầu về các sản phẩm bất động sản (dù ảo) lên rất cao, tạo ra môi trường kinh doanh sôi động, thu hút nhiều nhà đầu tư. Các khu đô thị mới mọc lên ngày càng nhiều cũng không nằm ngoài mục đích giải quyết và đáp ứng tức thời nhu cầu nóng hổi về nhà ở của thị trường. Chỉ tính trong vòng 10 năm, từ 2001 đến 2011, cả nước đã có hơn 700 dự án khu đô thị mới, khu nhà ở ra đời.
Số lượng không đồng hành cùng chất lượng, trong số các khu đô thị mới được hình thành, số khu đô thị đúng nghĩa chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. TS. Nguyễn Đăng Sơn – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị & Phát triển hạ tầng – từng nhận định trong một nghiên cứu của mình: “Ở nước ta, đứng về tổng thể đô thị, các khu đô thị mới phần lớn chỉ là các khu ở thuần túy, đơn lẻ với quy mô khác nhau”.
Nhận định của Tiến sĩ Nguyễn Đăng Sơn xuất phát từ thực trạng nhiều khu đô thị mới chỉ tập trung vào chất lượng của các sản phẩm, dự án bất động sản của mình nhằm thu hút thị trường mà xem nhẹ việc phát triển đồng bộ các tiện ích hạ tầng cơ sở, hạ tầng xã hội. Nói trắng ra, nhiều nhà đầu tư khu đô thị mới chỉ chú trọng việc xây nhà để bán mà “quên” xây dựng, phát triển các công trình, tiện ích cho cộng đồng như công viên, trường học, bệnh viện …
Thêm nữa, mặc dù quy trình lập và phê duyệt các dự án khu đô thị khá chặt chẽ, nhưng trước sự biến động có chiều hướng ảm đạm của thị trường bất động sản, không ít chủ đầu tư các khu đô thị mới tự ý “xé rào”, phá vỡ quy hoạch đã phê duyệt dẫn đến sự ra đời của những khu đô thị nhỏ lẻ, manh mún và nham nhở.
Những hạn chế trên đã làm cho các khu đô thị mới Việt Nam mãi ì ạch với quá trình xây dựng “phần xác”, thiếu mất đi những chiến lược, dự án tạo dựng bản sắc, phong cách riêng của một khu đô thị.
NÉT RIÊNG HÌNH THÀNH BẢN SẮC
Không phải ngẫu nhiên mà chỉ có 2 khu đô thị mới của cả nước được công nhận là Khu đô thị kiểu mẫu – Linh Đàm (Hà Nội) và Phú Mỹ Hưng (Thành phố Hồ Chí Minh). Để được công nhận, hai khu đô thị này đã phải hội tủ đầy những tiêu chí nghiêm ngặt do Bộ Xây dựng ban hành. Trong đó có những tiêu chí đã góp phần hình thành nên bản sắc, phong cách, gọi nôm na là “phần hồn” của khu đô thị.
Đầu tiên, tại các khu đô thị kiểu mẫu, mật độ xây dựng là rất thấp. Thay vào đó là diện tích dành cho các công trình công cộng, các khuôn viên xanh. Cụ thể, tại khu đô thị Linh Đàm diện tích cây xanh và mặt hồ chiếm ½ diện tích của khu đô thị, còn tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng mật độ cây xanh là 8,9 m2 /người, một con số rất cao so với các khu đô thị khác. Chính sự có mặt của những mảng xanh, những công trình công cộng như khu vui chơi, công viên đã tạo điều kiện thuận lợi để cư dân khu đô thị giao lưu, gặp gỡ, kết nối cộng đồng. Riêng tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng, hàng chục chương trình cộng đồng lớn được tổ chức mỗi năm như Đi bộ từ thiện Lawrence S. Ting, Đêm nhạc Trịnh Công Sơn, Hội chợ hoa xuân, Đi bộ đồng hành cùng người khuyết tật,… càng xác lập thêm tính nhân văn của khu đô thị này.
Một lợi thế lớn của khu đô thị kiểu mẫu Phú Mỹ Hưng chính là bản quy hoạch tổng thể được đánh giá cao với nhiều giải thưởng quốc tế. Trên bản quy hoạch tổng thể này, khu đô thị Phú Mỹ Hưng hiện đại được xây dựng với cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh, các tiện ích về xã hội như hệ thống giáo dục, thương mại, y tế,… đầy đủ, tạo nên một không gian sống lý tưởng, được nhiều người chọn làm nơi an cư (gần 50% trong số đó là người nước ngoài) và được nhiều thương hiệu nổi tiếng trong và ngoài nước chọn làm địa điểm kinh doanh.
Bản sắc đô thị cũng được hình thành trong không gian sống đó. PGS. TS. Nguyễn Minh Hòa, Trưởng Khoa Đô thị học, Đại học Quốc Gia TP.HCM, phân tích: “Thực tế quy hoạch kiến trúc chứng minh: xây dựng một không gian sống như thế này thì cuộc sống hài hòa, nhưng theo một kiểu khác thì tạo ra những xáo trộn ghê gớm. Chính sự hiện đại, chỉn chu trong không gian sống tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng đã hình thành nên bản sắc, phong cách sống của cư dân nơi đây và tác động đến khách vãng lai. Đến Phú Mỹ Hưng, bạn sẽ có cảm giác chùn tay nếu muốn bỏ rác bừa bãi, vì những con đường sạch sẽ, tươm tất nơi đây, và vì tất cả những người xung quanh đều muốn bỏ rác vào thùng”.
Qua đó có thể tạm kết luận rằng, việc hình thành, xây dựng một khu đô thị có thể không khó, nhưng việc tạo nên một bản sắc riêng, một phong cách sống riêng của khu đô thị thì không dễ chút nào. Nó đòi hỏi nhiều ở chiến lược, định hướng và cái tâm của nhà đầu tư khu đô thị.
Thanh Toàn
Nguồn: Thời báo Kinh tế Việt Nam
